De Zwaantjes van Deurne

Ik heb enorm veel respect voor vrijwilligers. En ik houd van mensen met een groot hart voor dieren.
De mensen die bij het Vogelopvangcentrum in Brasschaat (VOC) werken, scoren dus hoog in beide categorieën.

Een dikke maand geleden werd het VOC nog maar eens opgebeld door de Antwerpse politie met de melding dat twee zwanen uit het stadspark wel erg dicht bij de rijbaan liepen. Het VOC vond de situatie te gevaarlijk, en is ze komen ophalen. Victorine was al eens eerder door hen opgevangen, voor Patrick was het de eerste keer.

Omdat ik me het lot van deze dieren persoonlijk enorm aantrek, per slot van rekening heb ik ze mee uitgezet, wilde ik helpen om een goede thuis voor ze te vinden.
Ik meende me te herinneren dat er zwanen zaten in het Provinciaal Domein Rivierenhof. En ik vond inderdaad enkele artikels. Eentje uit maart 2013, en een recenter van enkele maanden geleden, over de mysterieus verschenen zwaan die ondertussen luistert (alhoewel, luistert ...) naar de naam 'Zwarte Liza'.

Een vriendin van me bezorgde me de contactgegevens van de directeur, en ik trok mijn stoute schoenen aan.
Als kind ben ik opgegroeid in Deurne, en heb veel tijd gespendeerd in het Rivierenhof. Een schooluitstapje naar de kinderboerderij, leren fietsen in de 'rijschool' (die er helaas niet meer is), het Open Luchttheater bezoek ik trouwens nog steeds geregeld, wij gingen ook elk jaar naar het vuurwerk tijdens de Bevrijdingsfeesten en ik kan me zelfs winters herinneren wanneer we op de grote vijver konden schaatsen.
Gelukkig heeft de directeur van het Rivierenhof ook een groot hart voor dieren, en onze zwaantjes waren van harte welkom.

Vanmorgen zijn papa en ik ze gaan halen bij het VOC in Braschaat. Voorzichtig werden ze in beschermende hesjes gestopt zodat ze zich niet konden kwetsen onderweg, en toen reden we achter de VOC bestelwagen aan richting Deurne.


De diertjes waren super rustig onderweg, zag ik een glimlach op een zwanenbek?


Na een half uurtje kwamen we aan bij de grote vijver onderaan in het Rivierenhof. Wij met de wagen, Peter en Anouche sportief met de fiets, en toen was het zover.
Na een paar laatste fotootjes mochten Victorine en Patrick het ruime sop in.


Ze bleven even rustig aan wal staan, keken op hun gemakje rond, en sprongen dan achter elkaar het water in. Even draaiden ze zich terug naar ons, om ons te bedanken? Wie weet.
En toen vertrokken ze, heel dicht bij mekaar, en ik zag dat het goed was.


Volg het Rivierenhof op Facebook en blijf op de hoogte van het wel en wee van de zwaantjes.

U kunt het VOC steunen om nog veel meer dieren te redden en te helpen.
Word lid voor maar 10euro per jaar, of stort een éénmalige vrije bijdrage.
Doen!

Zwaan kleef aan

Vaderzwaan Edouard en moederzwaan Chris zijn het perfecte ouderpaar.
De vijf kleintje groeien als kool, en zien er ongelooflijk schattig uit. Niet te geloven dat er ooit iemand ze 'lelijke jonge eendjes' noemde ...



Het enige probleempje is dat sinds vader Edouard kleintjes heeft, hij bijzonder territoriaal en agressief is naar de twee andere zwanen.

Hij laat ze niet meer toe aan de vijver, en daarom vertoeven die twee nu in het park, buiten de vijveromheining, tussen de mensen. Elke keer ik passeer, drijf ik ze door de toegangspoort terug naar de vijver, maar van waar hij ook zit komt Edouard aangezwommen en jaagt ze weer weg.
(De vijveromheining staat open van april tot september op orders van de stad. Bezoekers kunnen tot aan het water)

Zaterdag zat het koppel met kroost op het water tussen speeltuin en politiekantoor, redelijk ver weg dus, en ik dacht het nog eens te proberen.

Het andere koppel lag op het gras tegen de haag, tot een groep kinderen hen onder luid geroep en armgezwaai begon op te jagen naar de Rubenslei.


Ik ben serieus uitgevlogen tegen die jongeren en ze zijn ermee gestopt voor er accidenten zijn gebeurd.
Maar meteen nadat het koppel veilig terug in de omheining zat, kwam Edouard als een speedboot aangezwommen.

Ik positioneerde me tussen hem en de twee anderen, en als een toreador draaide hij met zijn vleugels prachtig bol gezet om me heen. Mijn stoere interventie eindigde toen ik een serieuze mep van zijn vleugel kreeg, mijn enkel ziet nog steeds blauw en heeft een paar dagen flink pijn gedaan ;)

Patrick ging lopen, Victorine dook in elkaar, Edouard sprong erop en begon haar te bijten tot ik hem (heel voorzichtig) weg heb gejaagd.

De 2 zwanen gingen terug naar het grasveld tussen picknickende mensen.

Omdat ik me toch wel zorgen maakte, nam ik contact op met Marcel Peeters, voorzitter VOC in Brasschaat die een tijdje één van onze zwanen in zijn opvangcentrum heeft verzorgd.
Marcel is ook degene die een perfecte thuis heeft gevonden voor de prachtige zwarte zwanen die een tijdje op de vijver hebben vertoefd.

Volgens hem is het territoriale en beschermende gedrag van vader zwaan perfect normaal, en duurt dat zo'n 5 a 6 maanden.
Dan zijn de jonge zwaantje volwassen, en verlaten de nieuwe mannetjes de groep.

In deze periode is het best riskant om mensen, en vooral kinderen, te dicht bij de zwanen te laten komen, er zit heel veel kracht in zo'n dier.

En het weekend van 4 en 5 juli wordt enorm veel volk verwacht in het park. Op zaterdag zijn er allerlei optredens tot middernacht, en op zondag wordt een familiedag georganiseerd.

De vorige jaren zaten de zwanen steeds veilig op het water, maar nu staan die poorten open, kunnen de zwanen naar buiten, en de mensen naar binnen. Als een kindje een mep krijg van zo'n zwanenvleugel, is er gegarandeerd iets gebroken.

De mannen van de groendienst in het park vertelden me dat zij de poortjes niet mogen sluiten, ze zijn open op expliciete vraag van Stad Antwerpen. Zij kijken elke dag met lede ogen toe hoe de zwanen lijden onder de aanwezigheid van mensen te dicht bij het water.

Daarom heb ik een mailtje gestuurd naar het College van Schepenen met het verzoek om als het kan de komende 5 maanden, en toch in elk geval het weekend van 4 en 5 juli, de poorten naar de vijver toe gesloten te willen houden, met de 4 volwassen zwanen en 5 kleintjes binnen de omheining.

Ik hoop van ganser harte dat het goed afloopt, en dat we binnenkort weer kunnen genieten van elegante zwanen op onze vijver die in harmonie en vrede samenleven.


Voor wie heel de zwanensaga wil lezen, klik hier .

In mei leggen alle vogels een ei

Nu ik regelmatig in de Zoo gids, fiets ik weer heel vaak door het Stadspark. Gek misschien, maar ik kom nu vaker in het park dan toen ik er vlak tegenaan woonde.

Eke keer rijd ik een ommetje om te zien hoe onze vier witte zwanen het stellen, en af en toe komen ze me zelfs gedag zeggen.
Ondertussen zitten ze er nu dik tweeënhalf jaar, Edouard, Victorine, Chris en Patrick.

Twee zwanen vormden redelijk snel een koppeltje, de twee anderen waren meer op hun privacy gesteld en zwemden vaak in hun eentje rond. Vroeger haalde ik ze nog uit elkaar, Edouard was de grootste, en Victorine was de enige met een gele ring om haar poot (de anderen hebben een blauwe), maar Chris en Patrick waren in die jaren even groot geworden als Edouard, dus alleen Victorine was nog te herkennen aan haar gele ring.

Een paar weken geleden, op 27 april om precies te zijn, zag ik dat één koppeltje zich had teruggetrokken in het hoge gras. Was dat een ...? Ja hoor, een nest!!

Trouw zaten ze om beurten op het zelf gemaakte bouwsel van riet, waterplanten, gras en dons. Vaak zat er eentje op het water, en zat de ander zeer consciëntieus op het nest, en op het ei, of eieren, want ze gunden geen inkijk.

Bijna elke dag fietste ik er langs, en elke keer zag ik één zwaan op het nest, en een andere ernaast, of op de vijver, aan het zoeken naar iets te eten.
Het bleef maar duren. Geen idee hoe lang het duurt om een zwanenei uit te broeden, maar dit leek me toch wel erg lang ...

En op een dag zag ik een leeg nest. Oei, hadden ze het opgegeven? Het nest lag er leeg en verlaten bij, geen zwaan in de buurt te bekennen. Maar toen ik een beetje verder fietste, maakte mijn hart een klein sprongetje. Oh kijk daar!



Maar liefst vijf prachtige zwanenkindertjes!!!
Dus nu hebben we 9 zwanen op de vijver, en voorlopig blijven die nog wel even.

Dit vond ik over onze knobbelzwanen op Wikipedia:

Ze nestelen op de grond, dicht bij de waterrand van moerasgebieden en weinig stromende waters, bij estuaria en in steden. Hun nest is een groot bouwsel van plantenmateriaal: riet en waterplanten, met een holte in het midden. Het wijfje broedt tot 38 dagen op de 5 tot 8 ovale eieren van ongeveer 11 cm. In het begin van de broedtijd zijn de eieren nog mat en grijsgroen, maar na een paar weken worden ze glanzend en bruinig. Het wijfje sist luid naar alles wat te dicht in de buurt komt. Als haar waarschuwingen in de wind worden geslagen valt ze aan. Haar sterke snavel en vleugels zijn geduchte wapens. Vooral in de broedtijd kan het mannetje behoorlijk agressief zijn territorium verdedigen, ook tegen mensen die te dicht bij het nest komen.
De jongen blijven een heel jaar lang bij hun ouders, maar ze verlaten al wel spoedig het nest en kunnen na 4 – 5 maanden vliegen. Voor vogels is dat heel erg lang. De ouders dragen hun jongen, zoals bij futen, af en toe op de rug. Wanneer ze het verenkleed van een volwassen zwaan krijgen, verjagen de ouders hun jongen. Volgroeide jonge vogels hebben eerst een lichtbruin kleed, nog bruiner dan de jongen van de wilde zwaan, dat, naarmate ze ouder worden, witter wordt. Ze missen de knobbel en hun snavel en poten zijn nog donkergrijs. Later worden die rozegrijs en vervolgens krijgt hij de oranjerode kleur van de volwassen snavel. In het derde jaar zijn de vogels echt volwassen. Daarna vormen de jonge vogels af en toe grote groepen. Donsjongen zijn grijs of wit. Ze worden door beide ouders verzorgd.
Broedpartners blijven dikwijls hun hele volwassen leven bij elkaar.
Knobbelzwanen hebben per jaar maar één broedsel.

Vrije wil

We nemen het zo voor vanzelfsprekend, onze vrije wil. We hebben een vrije wil, natuurlijk. Maar wat betekent dat precies?
Kiezen om iets te doen, zonder er zelf beter van te worden, ook dat is vrije wil, en dat doen vrijwilligers.

Een paar weken terug hebben we met de Wijkvereniging Klein Antwerpen extra witte zwanen in de vijver van het stadspark gezet. De voornaamste reden daarvoor was om de dominantie van de zwarte zwanen wat aan banden te leggen. We waren ervan overtuigd dat 2 zwarte zwanen niet zouden opdurven tegen 4 witte.

Wat hadden we het mis.
Zelfs bij het uitzetten kwamen de 2 zwarte zwanen slechts minuten later aanstormen. Het mannetje greep meteen één van onze nieuwe zwaantjes stevig tussen zijn kaken. Veren vlogen in het rond, en onze voorzitter moest tussenbeide komen.

We besloten het een paar dagen te bekijken. Vanuit ons raam zag ik een paar keer per dag hoe de witte zwanen keer op keer belaagd en fysiek aangevallen werden door de zwarte, en ik was niet alleen. Moedige wandelaars sprongen over de omheining om de zwarte zwanen weg te jagen, als er niemand in de buurt was, trok ik snel jas en schoenen aan en haastte me naar beneden, maar we konden natuurlijk niet elk moment van elke dag klaarstaan.

Tot we op 30 december een mail kregen van de politie die was opgeroepen door een wandelaar die gezien had hoe Edouard tot bloedens toe werd aangevallen door de 2 zwarte zwanen. Wat nu? Hoe konden we ervoor zorgen dat deze 6 prachtige dieren in harmonie samen konden leven?

We namen contact op met het V.O.C. die voorstelde om tijdelijk één zwarte zwaan van de vijver te halen en bij hen onder te brengen. De overblijvende zwaan zou dan wellicht niet meer aanvallen, en de 4 witte konden dan eindelijk hun plek in de vijver claimen. Dan zouden we de zwarte zwanen terug samen brengen.

Nog diezelfde week kwam het VOC met 2 vrijwilligers, grote (schep)netten, dekens en een emmer voer naar Antwerpen.
Met voer lokten ze de zwanen aan wal, het was dan een kleinigheid om er één te vangen.
(Dachten we)

De slimme beesten waren niet voor 1 gat te vangen. En ze hadden er lol in. Keer op keer verschalkten ze ons allemaal. Met momenten was het zelfs bijna grappig.






Na anderhalf uur belde Marcel een laatste vrijwilliger, een duiker. Die sprong in zijn auto en stond een half uur later paraat, compleet in uitrusting, spectaculair.
Marcel en de vrijwilligers spanden een net over het smalste stuk van de vijver, onder het witte bruggetje, en de duiker zou de zwanen er naar toe drijven. We moesten er maar één hebben.

Een paar minuten later zat er één zwaan in het net, deze werd voorzichtig uit het water gehaald, in een soort van dwangbuis gestoken, zodat ze zich niet kon pijn doen, en achter in de camionette gelegd, op weg naar Brasschaat voor een paar weken. De andere zwaan zwom eenzaam rondjes voor onze neus, en toeterde erop los. Wat zielig.










Gelukkig was het maar voor even. Na een paar weken zouden we hem terug gaan halen en weer bij zijn vrouwtje zetten, eens de witte zwanen hun plek hadden opgeëist en er rust was op de vijver.

Of toch niet?
Nog geen kwartier later viel de overgebleven zwarte zwaan weer aan. Uit colère omdat haar mannetje weg was? Dat zou wel overwaaien.
De aanvallen gingen van kwaad naar erger. Een paar keer per dag rende ik naar beneden om tussen te komen, en de telefoon stond niet stil.
Ten einde raad belden we naar Marcel.

"Niets aan te doen, ik kom de ander ook halen, en zoek een goede thuis voor het koppel"

Een dag later stonden ze er weer. Marcel, de duiker en een stel andere vrijwilligers. Het ging een stuk vlotter dan eerder die week, alhoewel het zwaantje natuurlijk door had wat er aan de gang was en zich niet zo vlot liet drijven naar het net.





Uiteindelijk lukte het op precies dezelfde manier. Eens gevangen liet ze zich gedwee inpakken. Zou ze weten dat ze naar haar ventje ging? Wie weet.

Jammer dat de 6 zwanen niet in harmonie samen konden leven. Dankzij de vrijwilligers van het V.O.C. is de vrede hersteld op de vijver, en zijn de witte zwanen veilig. We hopen dat er zich snel iemand meldt die de twee prachtige zwarte zwanen een goede thuis kan geven. Wie weet er een vijver waarop nog plek is voor een zwanenkoppeltje?
Wie ze wil adopteren, gelieve contact op te nemen met Klein Antwerpen of met het V.O.C.

Het is mooi om te zien hoe de 4 witte zwanen langzaam maar zeker hun territorium uitbreiden. Ze zwemmen steeds verder en verder, maar blijven altijd dicht bij elkaar.
Uit vrije wil.

Groot artikel in Gva op maandag 7/1 met jammer genoeg een sensatiekop:

Reunited!

Al een paar dagen snel ik naar het raam van zodra ik ‘smorgens mijn ogen open doe. Zitten ze er nog? Zijn ze nog bij elkaar?
En ja hoor, gelukkig maar. Ook vanmorgen zag ik weer 4 sierlijke witte zwanen over de vijver van het stadspark glijden.

Een goede twee jaar geleden zette de Wijkvereniging Klein Antwerpen (dat onlangs de titel "Buitengewone Buurt 2012" kreeg) 2 koppels zwanen uit in het Antwerpse Stadspark, 2 witte en 2 zwarte.
In mei 2012 was het witte vrouwtje gebeten door een hond met de dood tot gevolg. Lang zou de weduwnaar Eduard niet moeten treuren want enkele weken later kreeg hij een nieuwe eega. De wijkvereniging zetten een ander vrouwtje uit in de vijver, Victorine, een jonge zwaan, van amper 1 jaar oud.

De vonk sloeg evenwel niet meteen over en Edouard en Victorine vertoefden het voorbije half jaar elk aan één kant van de vijver, ver uit elkaars buurt. Tot overmaat van ramp sloeg een paar weken geleden het noodlot toe opnieuw toe.
De zwarte zwanen, van oorsprong Australisch, hebben zich nooit aan onze Belgische seizoenen aangepast en zijn momenteel agressiever dan anders omdat het voor hen volop broedseizoen is.

Victorine kwam waarschijnlijk een keer te dicht bij hun nest, en werd door de 2 volwassen zwarte zwanen aangevallen. Ze kon zich niet verdedigen. Een alerte voorbijgangster bracht haar gelukkig in veiligheid en ze werd ondergebracht bij het VOC, Opvangcentrum voor vogels en wilde dieren in Brasschaat.

Ongeveer rond die periode was ik erachter gekomen wie de drijvende kracht was achter de hele zwanenbeweging in Antwerpen, de wijkvereniging Klein Antwerpen, en ik stelde me kandidaat om tot de vereniging toe te treden. Het klikte vanaf de eerste bijeenkomt :)
Ik was er precies op tijd bij, want de wijkvereniging had een oplossing bedacht tegen het overwicht van de zwarte zwanen. In plaats van alleen Victorine terug in de vijver te zetten, hadden ze besloten er een tweede koppel witte zwanen bij te zetten in de hoop dat de Australiers zich gedeisd zouden houden.
Een vogelkweker in de buurt van Mol had laten weten een koppeltje witte zwanen ter beschikking te stellen, en Christiaan, de voorzitter van de vereniging zou ze gaan halen. Of ik alstublieft meemocht? Yesss!

Afgelopen vrijdag, iets voor 08h stond Christiaan voor de deur met een camionette en zou onze zwanenqueeste beginnen. Eerst richting Mol.
Ik keek mijn ogen uit bij de vogelkweker.

Struisvogels (ik kwam even in de verleiding, super beesten vind ik dat), kraanvogels, fazanten en pauwen, en inderdaad, onder de smurrie en de modder, 2 witte zwaantjes.
Zonder veel moeite ving de kweker eerst de ene, en dan de andere zwaan, bond hun poten op de rug met een touwtje en legde ze naast elkaar in de camionette. Ik schoot de kosten even voor, 80euro voor twee zwanen, een koopje vond ik. Christiaan dekte ze behoedzaam onder een dekentje zodat ze rustig bleven liggen en niet door de camionette zouden rollen, en met hun sierlijke lange halzen keken ze nieuwsgierig om zich heen.

Op naar Brasschaat!
Wat een paradijs! Ik voelde me net Alice in Wonderland. Een eekhoorn schoot langs me heen naar de kruin van een boom, er huppelden twee langoorkonijnen in het rond en de plek stond vol ornamenten; tuinkabouters, plastic hertjes, een grote rode paddestoel, geweldig!!
Achteraan in een grote ren met privé waterpartij zat ze dan, ons Victorine, naast een hoop andere eenden, kippen, zelfs een specht. Verbeeldde ik het me, of herkende ze me? Ze strekte haar hals, gooide haar kopke achteruit en maakte een zacht trompettend geluidje. Ze zag er geweldig uit!

Ze liet zich niet zo gemakkelijk vangen, maar tegen het grote schepnet had ze geen verweer. Haar pootjes werden eerst voorzichtig omzwachteld voor ze het touwtje erom heen kreeg, wat was ze hier goed gesoigneerd!!


Toen we vroegen hoeveel we hen moesten voor de verzorging, eten, verblijf, medicatie, … wilden de mensen van de vogelopvang geen geld. Het was met liefde gedaan. Als we tevreden waren over wat ze gedaan hadden, of we dan alstublieft lid wilden worden vroeg Marcel. Dat kost maar 10euro per jaar, over te maken op rekening BE38 0014 7712 3272 op naam van VOC. Deze mensen hebben een hart voor dieren en kunnen best wat steun en waardering gebruiken. Onze Wijkvereniging is alvast lid geworden. Jullie ook?


Met onze wagen volgeladen reden we zo snel we konden naar het Antwerpse Stadspark. ATV stuurde een cameraploeg, Gazet van Antwerpen een fotograaf, … wat fijn om eens goed nieuws te kunnen brengen op de dag dat de wereld zogezegd zou vergaan. Mijn ouders wilden het moment ook meemaken, en de rest van de wijkvereniging stond ons met grote glimlach op te wachten.
Christiaan reed behendig het park in en parkeerde de camionette op 10meter van Edouard vandaan. Nieuwsgierig kwam hij enkele stapjes dichterbij. Met een grote zwaai zette Christiaan Victorine voorzichtig over de omheining. Ze strekte haar hals, schudde haar veren en spreidde haar vleugels.


Edouard cirkelde om haar heen, en zette zijn verenpak op. Prachtig!!
Dan was het de beurt aan het koppeltje. Chris Anseeuw had de eer het vrouwtje te mogen uitzetten, dat kreeg ook haar naam, en Christiaan overhandigde haar de zwaan.
Hij liep terug naar de camionette en haalde dan het mannetje eruit, Patrick. “Wie wil er ff helpen?” vroeg hij.“Ikke, ikke!” riep ik, en Christian legde een gigantische zwaan in mijn armen. Met mijn rechterhand hield ik zijn poten vast, en zijn borst rustte op mijn linkerarm. Ik was verrast hoe zwaar het dier was en zocht even mijn evenwicht. Hij bleef heel rustig, gaf zich als het ware over, maar zijn hartje ging als een razende tekeer, bonkebonkebonke, tegen mijn arm. Ik hield hem even vast en genoot van het moment. Machtig.


Toen zetten Chris Anseeuw en ik gelijktijdig de zwanen over de omheining.
Het was alsof het nooit anders geweest was. De zwanen bleven dicht bij mekaar in de buurt, maar toch kon je steeds duidelijk de 2 koppeltjes onderscheiden, Edouard en Victorine, en Chris en Patrick. En ze zagen er echt wel heel tevreden uit.
Met zijn vieren draaiden ze cirkeltjes op het water.




Zouden ze bij mekaar blijven? Vooral Edouard en Victorine baarden me zorgen. Vorige keer zijn ze ook immers uit elkaar gegaan.
Een paar uur later gingen we nog eens een kijkje nemen. Ik denk dat het snor zit tussen Edouard en zijn lief. Wat denken jullie?


Bekijk hier een uitgebreid fotoverslag: