De pitch

 De figuur van Agatha Gijzen bleef me boeien. Ik ben al zo’n goeie tien jaar gids in Zoo Antwerpen maar, behalve op hun website, is er verder geen spoor van haar te vinden.

Ze is wel terug te vinden op Wikipedia, Arnout Hauben heeft aandacht aan haar besteed in zijn boek en televisieprogramma, er is haar proefschrift dat zelfs werd uitgegeven, net als haar boek over Okapi’s (in het Duits), maar ik zocht meer. Ik wilde haar verhaal vertellen, en kaderen in haar tijdsbeeld.

Agatha is overleden in 1995. Misschien waren er nog wel ZOO medewerkers (op rust?) die haar gekend hadden en me wat meer over deze bijzondere vrouw konden vertellen? En ja hoor! Die waren er. Dankzij ex medewerkers kreeg ik een beter beeld van haar, en eens ik tevreden was met haar verhaal, stuurde ik het op aanraden van mijn partner naar een uitgever.

“Stuur het maar,” zei hij, “het duurt maanden voor die reageren, als ze überhaupt reageren.” En op 9 april 2024 stuurde ik deze mail uit naar het algemene mailadres van Uitgeverij Pelckmans:

Beste Pelckmans team,

Al bijna 20 jaar ben ik full time stadsgids in Antwerpen en ik ben een boek aan het schrijven. Over Antwerpen natuurlijk, meer bepaald over een aantal Antwerpse topwijven.

Ik vermoed dat jullie met zeer grote regelmaat brieven en manuscripten krijgen, en bij het lezen van deze intro al een diepe zucht slaken maar laat me jullie overtuigen dat dit boek het echt verdient om door jullie uitgegeven te worden.

Antwerpen. Wereldstad, inclusief, vooruitstrevend, open minded, en toch zijn er zo weinig openlijke blijken van eerbetoon aan … vrouwen.

Met mijn boek wil ik eer betuigen aan die vrouwen die het leven in Antwerpen een beetje meer vorm en kleur hebben gegeven. Vrouwen die geschiedenis hebben geschreven, of die zelfs hebben veranderd. Vrouwen zonder wie Antwerpen een andere stad zou zijn geweest; Topwijven dus.

Deze vrouwen verdienen een standbeeld, een straat, een plein. Maar deze vrouwen verdienen het vooral om herinnerd te blijven. In een boek!

Een greep uit de vrouwen die aan bod komen (sommige verhalen zijn al klaar, andere bijna en een aantal zijn in research fase):

Agatha Gijzen, Maria Pypelinckx, Regine Beer, Nicole Van Goethem, Mary Prijot, Helena Fourment, Martina Plantin, Mathilde Schroyens, … Ik heb er voldoende voor een tweede of derde boek.

Gezien mijn professionele activiteit als stadsgids werk ik samen met het boek een stadswandeling rond dit thema uit, de Topwijventour. Een eerste deed ik al voor Gazet van Antwerpen, in het stadsmagazine Citta van 2 en 3 maart jl (zie bijlage).

Elk jaar neem ik zo’n 1000 mensen mee op stadswandeling door Antwerpen. Dat zijn allemaal potentiële kopers van een mooie uitgave over boeiende vrouwen, en over Antwerpen.

Veel van mijn klanten zijn vrouwen, vrouwenverenigingen zoals Markant, Zilveren passers, … En u weet ongetwijfeld beter dan ik dat vrouwen de grootste boekenlezers zijn, veel meer dan mannen.

Niet dat ik het mannelijk leespubliek wil weren, integendeel. Het verhaal van elke vrouw wordt gekaderd in haar tijdperk. Zo is er de Gouden Eeuw en de Val van Antwerpen (Maria Pypelinckx), de impact van boekdrukkunst op het dagelijkse leven (Martina Plantin), de eerste vrouwen in politiek (Mathilde Schroyens), de omslag van dierentuin als rariteitenkabinet naar onderzoekscentrum (Agatha Gijzen),…

Worden jullie bij het lezen van deze namen net zo enthousiast als ik?

In bijlage een eerste hoofdstuk als smaakmakertje.

Ik hoor graag van jullie.

Coronamijmeringen - Kan kunst de wereld redden?

Antwerpen was culturele hoofdstad van Europa in 1993. De slogan luidde 'Kan kunst de wereld redden?' Het was onrechtstreeks de aanleiding tot 'de job van mijn leven', stadsgids, die jammer genoeg in tijden van corona even on hold is gezet.

Bijna alles is even on hold gezet, ook in mijn mooie stad Antwerpen. Er zijn een paar lichtpuntjes. Horeca is weer open (met een maximum van 4 personen aan een tafel en verplichte sluiting om 23h), winkels zijn weer open (doch enkel voor solisten, je mag nl. niet 'samen' winkelen en je mag maar maximaal 30 minuten in dezelfde winkel blijven), pretparken en dierentuinen zijn weer open (met beperkt aantal bezoekers en verplichte mondmaskers voor iedereen boven de 12 jaar), we mogen buiten (met onze nauwe contacten van maximaal 4 per gezin en minder nauwe contacten van maximaal 10 personen tegelijk, en met een mondmasker op drukke plaatsen), etc etc.

In een heel belangrijke sector is het helaas nog muisstil. In die van de evenementen en cultuur.

Mijn volledige professionele leven (op 1 of 2 baantjes na) heeft zich afgespeeld in de eventsector. Ik ben begonnen als hostesse op top events, later als event manager aan de slag bij Tabacofina Van der Elst, De Kie, Gold International, Taste of Art en sinds 15 jaar ben ik zelfstandig stadsgids en chocolatier.

Ik beschouw, en behandel mijn stadswandelingen en chocoladeworkshops allemaal als mini- eventjes op zich, met een link naar cultuur. Mijn klanten zijn mijn publiek, ik heb ze nodig, daarom dat ik deze lockdownperiode ook niet de virtuele tour op ben gegaan zoals een aantal van mijn collega's dat wel hebben gedaan waarvoor respect.

Evenementen en cultuur hebben mij mijn mooiste herinneringen gegeven. En steeds met vrienden erbij.

Dit virus pakt ons daar waar het het meeste pijn doet. In elk geval bij mij toch. Geen feesten, vernissages, optredens, voorstellingen, concerten, zingen, dansen, gezellige groepen, ...

Ik hoop dat we snel weer mogen feesten, en ik weer volop herinneringen kan bijmaken dankzij de cultuursector, en de evenementenwereld. 

Want ik kan niet zonder. Echt niet. 

Antwerpen Zingt op de Gedempte Zuiderdokken, de Bolero in de Stadsschouwburg, Herman Van Veen in de Arenberg, Ramses Shaffy in het Zuiderpershuis, de Spaanse Rijschool in Vorst Nationaal, een Hollywoodiaans feestje op kantoor bij Censydiam, Place Musette op de Gentse Feesten, Frank Sinatra met Liza Minelli en Sammy Davis Jr in Ahoy en een tribute groep (zonder Liza) jaren laten in de Stadsschouwburg, De Reuzen van Royal De Luxe in Antwerpen, meerdere keren, die duizenden mensen dagenlang in de ban hielden, zelfs als ze sliepen, Feest in het Stadspark met Discobar Aa Moeder, de kerstmarkt, Zomer van Antwerpen, Bollekesfeest, Bloemen noch Kransen in het Stadsmagazijn, Pixar met symfonisch orkest in de Elisabethzaal, De Veurleste, West Side Story met Symfonisch Orkest, Sven Ratzke, Julien Clerc, Doe Maar, Soulister en zovele andere in de fantastiche Roma, Madonna in het Sportpaleis, Pavarotti ook, Toots Thielemans in Ancienne Belgique en op Jazz Middelheim, de Grungblavers, Deus en vele anderen in het OLT, de Zoomerbar in Zoo Antwerpen, Tall Ship Race, Doe Maar in den Trix, voor het Trix heette, maar ik kan even niet op de naam komen, Pride Parades, France Gall in Vorst Nationaal (mijn eerste concert ooit), Vitalski in de Harmonie of met zijn 'Levende vrouwen tentoonstellingen', de Zomer(s) van Antwerpen, Priscilla Queen of the Desert the musical op Broadway, Museumnacht(en), een wijnfestival op de Ponte Vecchio in Firenze, ...  💔

Hoe het allemaal begon

In september 2019 liep er een tof mailtje bij me binnen:

“Beste Carolien,
In het kader van het nieuwe Canvas-programma “Meer Vrouw Op Straat” met Sofie Lemaire had ik een vraag voor jou. Kan ik je in de loop van de dag eventueel telefonisch bereiken?
Alvast bedankt.
Vriendelijke groet,
Arne
Productiehuis ‘De Chinezen’

De Chinezen werkten in opdracht van Canvas aan het televisieprogramma ‘Meer vrouw op straat’. 

De bedoeling was om belangrijke vrouwen uit de Belgische geschiedenis meer naambekendheid te geven en steden en gemeenten aan te moedigen om in de toekomst meer straten naar vrouwen te vernoemen.
In elke stad waar ze opnames gingen maken, acht steden in het totaal, richtten ze tijdelijk een pop-upstudio in op een herkenbare plaats, waar mensen voor de camera vrouwen kort konden voorstellen en “nomineren” om een straat te krijgen.

In Antwerpen was dat op de Groenplaats en er werd mij gevraagd of ik zin had om op zaterdag 28 september langs te komen om Agatha Gijzen te nomineren, een dame die zeer belangrijk is geweest voor Zoo Antwerpen.
Een perfecte keuze, want naast stad- en Lifestylegids, ben ik ook al een hele tijd ZOOgids. 

Zo gezegd, zo gedaan en hiermee werd, zonder dat ik het toen al doorhad, het eerste zaadje geplant voor mijn boek over Antwerpse Topmadammen…

Antwerpen heeft een eigen apenparadijs

Waar Zoo Antwerpen geruime tijd één grote bouwput was, herrijst momenteel deze tuin van Eden als een feniks uit zijn as.

Het begon met het leeuwenverblijf en het vogelgebouw. Dik twee jaar geleden dan werd het rifaquarium ingehuldigd. Sneller achter elkaar volgenden daarna onder andere het koala verblijf, de savanne met de gigantische volière en het moderne self service restaurant, het grote kioskplein aan de ingang, de prachtig in ere herstelde Flamingo, het congrescentrum met de moeilijke afkorting FMCCA, en nu, bijna als de kers op de taart (maar er komt nog meer in de toekomst dus noem ik dit kers nummer één), de mensapenvallei.

In de Antwerpse zoo leven vandaag drie gorilla's, en 9 chimpansees. Sommige van deze dieren hebben nog nooit recht in de zon kunnen kijken, de wind in hun snoet weten blazen, gras tussen hun tenen voelen kriebelen, regendruppels weten vallen.
Maar dat verandert, en wel vanaf nu.

Na een intense periode van grondige werken (6 maanden) hebben deze beide diersoorten toegang tot een paradijselijk verblijf van maar liefst 2.000 vierkante meter, 1.000 vierkante meter elk. De ruimte is verbonden met de binnenverblijven van de apen en overspannen met een gigantisch metalen net.
In het nieuwe verblijf zijn terrassen op verschillende hoogten, gecreëerd door natuurrotsen uit de Belgische Ardennen, met veel gras, bomen, schaduw- en schuilplekjes, klimpalen, lig- en hangplekjes, ... en het mooiste van al, buiten!!!

Als bezoeker wandel je als het ware in het midden, tussen beide buitenverblijven in, met grote ramen links en rechts die je elke keer een andere blik gunnen op deze wezens die zoveel met ons gemeen hebben (vooral de chimpansees dan).

Vanmorgen, 29 juni 2017, werd de pers uitgenodigd om als eerste door de valleien te meanderen (enkele weken geleden was ik nog te gast om IN de apenverblijven zelf rond te wandelen, met gids, om uit eerste hand die geweldige costructies van dichtbij te kunnen monsteren).
In hoog gezelschap, de directie, de minister van Dierenwelzijn en een aantal verzorgers die stonden te blinken van trots en blijdschap, zagen wij met onze eigen ogen hoe eerst Matadi, de zilverrug, onmiddellijk gevolgd door Mambele, één van de twee gorillavrouwtjes, hun vernieuwde en vergrootte rijkdom in beslag namen (Amahoro keek nog even de aap, pardon kat, uit de boom en bleef voorzichtig binnen).
Het was machtig!

Daarna was het de beurt aan de chimpansees die met veel meer drukte, kabaal en gekrijs door de geopende luiken naar buiten stormden (en hier kwamen de dames eerst naar buiten).

De mensapen vallei is per 1 juli, overmorgen, voor iedereen te bezoeken. Wat een perfect begin van de grote vakantie. Mensen allemaal, gaat dit zien!!

Bekijk enkele foto's, en een filmpje van Zoo Antwerpen, hieronder.




De kostprijs bedroeg 2,7 miljoen €. Volgens mij elke cent waard.
Ik wandelde richting uitgang en dacht alleen nog heel even 'Wat jammer dat Kumba dit niet meer heeft mogen meemaken'.

La vie en rose

Zoo Antwerpen is stilaan uit zijn verbouwingscocon aan het kruipen. De afgelopen maanden was het een serieus grote bouwput, maar er komt licht aan het einde van de lange tunnel, en je ziet meer en meer 'the big picture' verschijnen.
Nog niet zo lang geleden was er de opening van de savanne en het restaurant, en ook het prachtige Flamingo restaurant werd vandaag feestelijk ingehuldigd.

Het Flamingo restaurant dateert van 1903. In de jaren '40 en '50 en '80 werd het grondig gerenoveerd en bleef er nog maar weinig over van de oorspronkelijke grandeur. Van stijlvolle rendez-vous locatie voor dames van de gegoede burgerij, 'dressed to the nines', compleet met kanten zakdoekjes, parasols en pinkje elegant in de lucht tijdens het nuttigen van een kopje heerlijke thee tussen Belle Epoque en Interbellum, was het na de recentste herinrichting van 2007 geëvolueerd naar een overvol, druk en lawaaierig zelf-bedieningsrestaurant waar de meeste bezoekers hun meegebrachte pick-nick verorberden.



Maar tijdens deze verbouwingsronde is het restaurant volledig gestript, ontdaan van alle bijgebouwen, uitbreidingen, veranda etc, ... om terug zo dicht mogelijk bij de originele staat van het Lodewijk XVI paviljoen te geraken, en geloof me, dat is 100% gelukt!




Wat een prachtplek!! Je stapt zo een andere wereld in, met subtiele interieuraccenten, planten, en natuurlijk veel Flamingo roze. De lijn is helemaal doorgetrokken met roze vloertegeltjes, een prachtig Flamingo-kunstwerk aan het plafond, en er zijn zelfs verschillende soorten roze drankjes verkrijgbaar (de Sprite met aardbeiensiroop was mijn persoonlijke favoriet!)


Maar er staan ook wijntjes op de kaart, cava, Antwerpse bieren, bitterballen en "proefbordjes" om te delen. Vlees, kaas of vegetarisch.
Wat mij betreft, een schot in de roos!!

Bij het officiële persmoment - in aanwezigheid van Burgemeester De Wever - werd het concept nog even toegelicht.

'Dit is een plek waar de Zoo-bezoeker even kan ontspannen in alle rust en stilte die ook bij een Dierentuin hoort.'

(Ik ga niet beweren dat mijn brief van exact 3 jaar geleden de aanzet is geweest tot deze revolutionaire stijlbreuk, maar ik durf toch in stilte hopen dat hij er een klein beetje toe heeft bijgedragen ...)



Op deze schitterende zomerdag scheen de zon zoals ze allang niet meer had geschenen, en iedereen kwam perfect voor de dag.


De Flamingo's - die net een paar dagen geleden terug zijn overgekomen na een lange winter in Planckendael - toeterden vanuit hun nieuwe stek dat het een lieve lust was,

en onze burgemeester liet zien dat hij niet alleen handig was, maar zelfs beschikt over een poëtische kant.

Hij doopte het nieuwe welkomplein van Zoo Antwerpen om tot Flamingoplein, compleet met naambordje, en onthulde een eigen geschreven gedicht dat alleen leesbaar is bij nat weer (laat ons hopen dat we het deze zomer niet te vaak zien dus).






De festiviteiten werden afgesloten in de nieuwe Flamingo, wat mij betreft de perfecte 'hang-out' voor het op hande zijnde Belle Epoque evenement van 21 en 22 juli a.s., een happening waar ik elk jaar naar uitkijk, en mijn huurjurk van bij Huis Baeyens hangt al klaar.

Je ziet het, ik heb mijn plekske in de Zoo gevonden.
Tot donderdag of vrijdag? 'Dressed to the nines', compleet met kanten zakdoekjes, parasols en pinkje elegant in de lucht tijdens het nuttigen van een kopje heerlijke thee of, ... als je tegen apero-time komt, een cavaatje :)