Leven en werken na corona - wanneer?

In de onlangs aangekondigde exitstrategie van België in deze coronacrisis ben ik naarstig op zoek gegaan naar maatregelen die voor mij, mijn rondleidingen en chocoladeworkshops van toepassing zijn.

Helaas val ik, samen met alle andere stadsgidsen en organisatoren van teambuildings uit de boot.

• Vanaf 4 mei mogen stoffenwinkels weer open en bedrijven die diensten leveren aan andere bedrijven.
• Vanaf 11 mei mogen alle winkels weer open.
• Vanaf 18 mei mikken musea op een heropening.
• Ten vroegste vanaf 8 juni volgt een gedeeltelijke opening van restaurants, daarna cafés etc.

Grote evenementen waren eerder al gecancelled tot en met eind augustus 2020.

Van De Zevende Dag tot in GVA wordt de (kleinere) evenemententensector aangehaald, en hoe belangrijk die wel niet is, samen met horeca. Het hangt allemaal samen, cultuur, entertainment, genieten.

Je gaat op city trip omdat je favoriete artiest er optreedt (ik had tickets voor Sven Ratzke in Dordrecht eerder deze maand), en je zoekt van te voren uit waar je lekker kunt gaan eten, of je laat je ter plaatste meeslepen door het moment en valt ergens onaangekondigd binnen.
Je pluist uit of er toffe dingen te beleven zijn, een boottochtje, een bijzondere tentoonstelling, een café met live muziek, een citygolf, ... Of je sluit aan bij een workshop macramé, keramiek, chocolade, ...

Maar wanneer die optredens gecancelled worden, de restaurants dichtblijven, de bootjes niet uitvaren, de tentoonstellingen afgelast en de cafés gesloten zijn, waarom zou je dan nog naar die bestemming willen reizen? Om op je hotelkamer te blijven zitten met een zak Doritos en fles witte wijn met draaistop uit de plaatselijke supermarkt want de hotelbar is ook gesloten?

Niettegenstaande ik een bedrijf heb, en diensten lever aan bedrijven, teambuildings B-2-B, zei mijn gezond verstand me dat ik op 4 mei niet open mag gaan, of niet kan gaan beginnen gidsen. In de 11 mei regel, de heropening van winkels, zie ik me ook niet passen, dus al mijn hoop was gevestigd op de aankondiging dat cultuur terug zou heropstarten met de geplande heropening van musea op 18 mei.

Maar toen las ik in een artikel in De Tijd dat:

In eerste instantie worden enkel individuele bezoekers, eventueel met huisgenoten, toegelaten. Groepsbezoeken worden nog niet georganiseerd.

Het ziet er dus niet goed uit voorlopig. Geen groepsactiviteiten.
Ik begrijp best wel dat het nu niet het moment is om gezellig met een groepje van 20 personen op stadswandeling te gaan, of een chocoladeworkshop geven voor 18 jonge meiden tgv een vrijgezellenfeestje.

Maar een privé chocoladeworkshop met 5 personen moet toch gaan kunnen over enkele weken, of een stadswandeling met een groepje van 4, 6, 8, ...?
Maar we weten het niet. Geen richtlijnen, geen aanbevelingen.

Mijn klanten wachten op nieuws, maar ik kan ze dat niet geven. Na het lange binnenzitten willen mensen plannen maken, en samen iets leuks beleven. Maar ik kan geen reservaties aannemen. Niet nu, niet volgende maand, niet in de zomervakantie, niet daarna.

Maar ik blijf hopen. En ik hoop dat politici en virologen ook voor onze sector aan aanbevelingen beginnen denken.

Vergeet ons niet. Alsjeblieft.

Alle maatregelen vind je hier.

Rituelen - Coronamijmeringen

Vorige week dacht ik nog dat ik vandaag eerst uitgebreid in bad zou gaan, me dan mooi zou optutten, en in een wolk van mijn favoriete parfum in mijn meest feestelijke jurk naar het plein zou trekken waar ik vandaag, 20 maart, een verjaardagsdrink ging houden met mijn vriendinnekes. Mooi op tijd, want ik ben pas op 23 maart jarig, aanstaande maandag, en een maandag is niet echt een geschikte dag om feest te vieren vond ik.

In plaats daarvan hang ik op de bank, in een gemakkelijke broek, met elastiek in de taille, mijn haar in een knotje en amper opgemaakt. Ik zit met mijn tablet op schoot en schrijf dit.

Corona, jullie weten het al hè. Zoveel mogelijk thuis blijven, bars en restaurants zijn gesloten, etc, etc.
Ach, een verjaardag kun je verplaatsen, en of ik die nu twee dagen van te voren vier, of drie maanden later, plezant zal het wel worden. Dat geldt ook voor huwelijken, doopfeesten, een huwelijksverjaardag, bedrijfsfeestje of een reünie. Jammer van eventuele betaalde voorschotten. Hopelijk krijg je wat terug.

Veel erger zijn die zaken die niet uitgesteld kunnen worden. Zoals begrafenissen.
In Italië stapelen de lijkkisten zich op als kartonnen dozen op de Meir elke maandagavond, luttele uren voor ze opgehaald worden door de vuilkar. Crematoria draaien op volle toeren en de kistenbouwers kunnen de bestellingen niet volgen.

Een uitvaart mag in deze Coronatijden enkel bijgewoond door familie in de eerste graad, (pleeg)ouders, kinderen, broers of zusters, partner. Verder niemand. 'Het zou er gezellig aan toe gaan' grapte ik nog tegen mijn partner gisteren; 'Als ik morgen doodval, lopen alleen mijn vader en jij achter mijn kist. En een koffietafel mag ook al niet.' Maar ik lach niet meer. Ik ben bloedserieus.

Elke dag zie ik overlijdensadvertenties in de kranten zoals vandaag die van Jeanne Hertelmans. Eén maand geleden 98 geworden met ongetwijfeld een grote schare kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen en wie weet nog meer. Maar de advertentie meldt "Gezien de huidige leefomstandigheden zal de uitvaartliturgie in intieme kring plaatsvinden". Of die van Harry Schuddinck, net 90 geworden met "Door de maatregelen in verband met het coronavirus zien wij ons genoodzaakt om in intieme familiekring afscheid te nemen van Harry". Voor Johnny Voners is er zelfs geen advertentie, en de uitvaart plechtigheid wordt geheim gehouden.

Een begrafenis is het ultieme beschavingsritueel. De overledene heeft er niets meer aan, om voor de hand liggende redenen, maar de nabestaanden des te meer. Een uitvaart helpt je een plaats te geven aan het drama, het verlies van iemand die je dierbaar is. Of dat nu in een kerk is, of in een crematorium, op het strand, op een boot of in een bos, je volgt en voert oeroude rituelen uit om voor jezelf, en ook voor anderen, duidelijk te maken hoe belangrijk die persoon, die je nu voor altijd moet missen, voor jou is. Is geweest. En zal blijven.
Met foto's, filmpjes, gedichten, zelf geschreven teksten en een bidprentje maak je een belevenis van dat laatste moment samen.
En dan ben je blij met steun. Met de aanwezigheid van familie, vrienden, collega's. Ik weet nog precies wie er allemaal was op de uitvaart van mijn moeder in augustus 2016, en ik zal dat nooit vergeten.

Ik mag er niet aan denken als we daar nu voor hadden gestaan, helemaal alleen, rap rap papieren invullen, tranen drogen en naar huis, in quarantaine.
Ik wens daarom alle mensen die nu in zo een vreselijke situatie zitten, die nu geen foto's aan het selecteren zijn "Kijk eens hoe goe ons moe hierop sta?", "Ziedier, weete da nog, die dag aan zee?", die geen filmpjes aan het monteren zijn met lievelingsliedjes van hun oom, zus, vader, oma, ... die geen passend tekstje aan het zoeken zijn voor op het prentje "Zeg, zouden we er niet wat meer bestellen, hij kende veel volk he?", heel, heel veel sterkte toe en ik hoop dat ze het later kunnen verwerken. Met een uitgestelde koffietafel, of met een bezoek met familie en vrienden aan een mooi kerkhof.


Het klinkt misschien raar, maar wanneer ik op vakantie ga, en dan liefst van al in Italië (dat al ik met pijn in mijn hart voorlopig even moeten uitstellen), bezoek ik daar al eens een kerkhof.
Het laatste waar ik geweest ben, was het Cimitero Monumentale di Staglieno in Genua, Eén van de grootste kerkhoven van Europa, één vierkante kilometer vol liefde en verdriet. Net als de dood, maakt dit coronavirus geen onderscheid. Of je nu rijk bent of arm, of je nu de Taj Mahal laat bouwen om je geliefde te eren, een handgeschreven Post-it tot het einde der dagen aan je koelkast laat hangen, of een foto in je portefeuille bewaart.
Afscheid nemen, en je geliefden herdenken, is essentieel. Doe dat nu, en later. Dat verjaardagsfeestje of dat communiefeest, dat halen we nog wel in.

(Hoe schrijnend het er aan toe gaat in Bergamo, lees je hier)

Wijn uit een gat is geen fiasco.

Buchetta. Letterlijk betekent het 'gaatje'.
Meestal is een gat een opening waarin je iets kunt laten vallen. Niet in dit gat. Hier komt zelfs wat uit, als je geluk hebt ...

Ondertussen zijn mijn man en ik al meerdere keren in Firenze geweest. Het is en blijft één van onze lievelingssteden in Italië. Deze keer zou het ons vijfde bezoek zijn, en we bleven er een hele week.
Zoals steeds loop ik met mn Canon Powershot als ware hij vastgelijmd aan mijn hand door de straten van deze stad.

De grote monumenten laat ik na al die keren aan me voorbijgaan, mijn oog zoekt vooral kleine eigenaardigheden, al dan niet esthetisch, liefst grappig, zoals de vele verkeersborden van Clet.


Ondertussen heb ik meerdere mapjes 'Firenze' met foto's op mijn computer staan, vol met fragmenten van deze stad om later nog eens rustig te kunnen bekijken. Het ene beeld roept een geur op, het andere een geluid, een smaak, een herinnering.

Ik kan er dus niet bij dat ik op geen één van die vorige keren, geen enkele keer, never, nooit, jamais, not once, die kleine stenen uitsparingen heb opgemerkt in verschillende gebouwen, meestal op ooghoogte, en in de vorm van een deur.


Het was nota bene een Florentijnse stadsgids waarmee we op stap gingen (noem het beroepsmisvorming, of liefde voor mijn job) die onze aandacht erop vestigde. De wandeling was wat ze bij ons een 'kroegentocht' zouden noemen. Hier was het een 'Aperitivo tour', klinkt een stuk beter he, moet ik ook eens over nadenken ..., en Sarah zou ons meenemen naar plaatsen die we anders niet zouden gevonden hebben.

De eerste was er al boenk op. Palazzo Antinori, op de sjieke Via de' Tornabuoni, zeg maar de Rodeo Drive van Italie.

De familie Antinori is één van de grootste wijnbouwers in Italie, en dat al gedurende 26 generaties (sinds 1385). Ze hebben verschillende palazzi in de stad (op het terras van onze Air BnB keken we op de binnentuin van hun gigantisch palazzo in Oltrarno (er was helaas nooit iemand te zien, zelfs geen knappe Italiaanse poolboy of tuinman) en midden in het centrum had je dan hun Palazzo Antinori. Aan de voordeur fluisterde Sarah met het grootste ontzag:

"If you're lucky, you can sometimes see them sitting here for breakfast."

We waren duidelijk not lucky vandaag, geen Antinori te zien, maar de binnenplaats was wel indrukwekkend!


Ik hoorde in gedachten het gejoel en de vreugdekreten van de Florentijnen wanneer een wijnkar zoals deze volgeladen met wel 2000 (tweeduizend!!) flessen wijn de stad binnen kwam gereden.
De typische Chianti fles - rond, want de gemakkelijkst mogelijke blaasvorm; in een rieten mandje, waardoor de fles wel rechtop gezet kon worden, en beschermd was tegen het breken - heet een 'fiasco' naar het latijnse woord flasca (fles) of flasco (container).

Wat deze flessen te maken hebben met fiasco's zoals wij ze kennen, maar hopelijk niet al te vaak meemaken, is niet duidelijk.

Velen schrijven het toe aan Domenico Biancolelli, een 17e eeuws Italiaans artiest die zijn publiek vermaakte als Harlekijn met een collectie alledaagse voorwerpen. Toen zijn act een avond mislukte, gaf hij de wijnfles de schuld, en gooide die in stukken op de grond.
Vanaf toen werd een bijzonder slecht gesmaakte theatervoorstelling aangeduid als een 'fiasco', komende van 'far fiasco' letterlijk: 'maak een fles', of à la Française: 'faire bouteille'.

Bon, ik dwaal af, terug naar Antinori.
Onze gids nam ons mee naar een zijstraatje langs het Pallazzo, en wees een houten miniatuurdeurtje aan, in een prachtig stenen kader.


'This is a winewindow' zei ze, 'Un Buchetta del vino!'

Ze had mijn interesse.
Rond 1500 wilden de wijnhandelaars niet enkel aan groothandels verkopen, maar ook aan particulieren. In de stad heersten echter strenge wetten met betrekking tot openingsuren, en de deuren van de zaak moesten buiten deze openingsuren onherroepelijk dicht.
Slimme handelaars hadden daar echter een briljante oplossing voor en ze lieten een klein deurtje maken naast hun grote poort, of zelfs in de zijkant van hun gebouw. De 'Buchette del vino' waren geboren.

Hoe werkte het? Een passant met dorst klopte aan op het deurtje. Als het deurtje openging, gooide hij een paar lire naar binnen, en kreeg in ruil een glas wijn.
Geweldig toch?

Vanaf dat moment, overal waar ik keek, zag ik van die buchette. De meesten waren sterk verwaarloosd, anderen waren op een esthetische manier verwerkt tot brievenbus, deurbel, ... en ondertussen is zelfs al een echte Associazione Culturale die de 'buchette' opspoort, probeert op te knappen, en ze voorziet van een officieel koperen plaatje.
Italiaans erfgoed in ere hersteld.


Nu waren niet alle wijnhandelaars uit op winstbejag, ook mensen die het minder breed hadden, werden niet vergeten. De meeste buchette zijn geinstalleerd op ooghoogte, maar soms zie je er al eens eentje onderaan een gebouw. In deze lage 'buchette' werd regelmatig een glas wijn met een stuk brood klaargelegd voor de armen. Mooi he?


Nu wil het toeval, als je in toeval gelooft, dat net die week dat wij er waren, er geschiedenis werd geschreven. 'Buchette del vino' geschiedenis.

Babae Bar, in de Via Santo Spirito in de wijk Oltrarno (de wijk aan de overkant van de rivier Arno, de toffe wijk by the way) had naast hun entree zo'n prachtig historisch 'buchetta del vino' en vanaf 9 juli 2019 namen ze het terug in gebruik!! Elke (week)dag van 19h tot 20h kun je via het 'buchette' van Babae een glas wijn krijgen.

Je geeft 3€, en je krijgt een glaasje rode wijn, met een bruschetta. Binnenin zit iemand met een serieuze voorraad wijn, glazen, bruschette, en wisselgeld ...


Het inititatief werd enthousiast onthaald door de Florentijnen, de Associazione Culturale, door mij, en door de pers.


De rest van de vakantie spendeerde ik aan het verder opsporen van 'buchette del vino', met veel succes, doch helaas was er maar eentje waar je wijn uit kreeg ...


We sloten deze heerlijke week af met een culinair hoogtepunt in een restaurant dat heette, je raadt het nooit ... La Buchetta.


Ga zelf ook eens op zoek, en doe ze de groeten daar bij Babae!